Als je met beide ouders veel contact hebt (waardoor beide ouders wat wij noemen ‘ouderlijk gezag’ hebben, in Engeland en Wales wordt dit nu aangeduid als ‘kindregelingen’), zegt de wet dat één ouder je niet naar een ander land mag verplaatsen zonder toestemming van de andere ouder of een rechter.

Wanneer kinderen naar een ander land worden gebracht zonder de goedkeuring van de andere ouder of zonder toestemming van de rechtbank, noemt de wet dit ‘kinderontvoering’ bomdat er sprake is van wat wij ‘onrechtmatige verplaatsing’noemen. De wet spreekt ook van een ‘kinderontvoering’als het kind na een vakantie, waarvoor beide ouders toestemming hebben gegeven, niet word teruggebracht naar het land waar het kind gewoonlijk verblijft, zoals in het geval van Anna. We noemen dit ‘onrechtmatige achterhouding’.

Ja, dit gebeurt soms, en het kan alles veel erger maken voor het kind dat wordt meegenomen, evenals voor de kinderen die achterblijven. Ze missen elkaar en vragen zich af waarom ze werden meegenomen of waarom ze niet werden gekozen. Het is echter nooit jouw schuld en je moet jezelf niet de schuld geven.

Lethabo heeft gelijk om zich zorgen te maken en zou met zijn mama, Precious, moeten praten om haar te laten weten wat er gaande is. Hij is wat terughoudend omdat hij van zijn papa houdt en een leuke tijd met hem heeft. Hij kan het gevoel hebben dat hij ontrouw is naar zijn papa toe. Maar het juiste wat Lethabo moet doen, is met zijn mama praten. Het is het beste om veilig te zijn en niet te wachten tot er iets gebeurt, omdat het moeilijker is om dingen op te lossen nadat je het land bent uitgegaan, en iedereen, inclusief de kinderen, veel meer van streek en gekwetst kan raken als zaken tot dan worden uitgesteld.

Er zijn veel dingen die Precious kan doen. Ze kan contact opnemen met de politie en uitleggen dat ze zich zorgen maakt over de ontvoering van Lethabo. Zij kunnen de havens en luchthavens in het land waarschuwen, zodat ze op de uitkijk staan voor Lethabo en hen verhinderen het land te verlaten als papa, Femi, Lethabo probeert mee te nemen. Precious kan met een advocaat praten om te zien wat de rechtbank kan doen om te voorkomen dat Lethabo wordt meegenomen, inclusief het niet toestaan dat Femi Lethabo zonder toezicht ziet. Precious kan overwegen om met een bemiddelaar samen te werken, als er één beschikbaar is, zodat ze deze problemen op een vriendelijke manier (wat we het bereiken van een ‘minnelijke schikking’ noemen) met Femi kan oplossen.

Een ‘bemiddelaar’ in het nieuwe land kan het gezin helpen deze situatie op te lossen en een minnelijke schikking te bereiken. In het geval zoals dat van Lethabo, waarbij het kind wordt meegenomen naar een nieuw land door een ouder waarmee hij niet samenwoont, is het bijna zeker dat hij snel zal worden teruggestuurd naar waar hij normaal woont. Vaak zal de ouder die het kind heeft ontvoerd, ermee instemmen dat het kind terugkeert naar huis zonder een gerechtelijke procedure. Dit noemen we een ‘vrijwillige terugkeer’.

Echter, als je ouders nog steeds niet tot een overeenstemming komen, zal een rechter moeten beslissen. Het Haagse Kinderontvoeringsverdrag van 1980 (dat wij het ‘Verdrag’ noemen) streeft ernaar dat kinderen terugkeren naar het land waar je eerder woonde (we noemen dit het ‘land van de gewone verblijfplaats’), zodat de rechtbanken daar kunnen beslissen waar je zou moeten wonen. De rechtbanken in het land waar je normaal woont, kunnen gemakkelijker informatie over je gezinsleven verkrijgen dan rechtbanken in een ander land, en kunnen daardoor beter beslissen wat het beste voor je is als je ouders het niet eens kunnen worden.

Hoewel het Verdrag aanmoedigt om kinderen terug te sturen, zijn er enkele belangrijke situaties waarin de rechter kan beslissen dat je niet hoeft terug te keren naar het land waar je eerder woonde (we noemen dit de ‘uitzonderingen op terugkeer‘).

Voor een gedetailleerde beschrijving van wat ‘uitzonderingen op terugkeer’ betekent, klik hier

Artikel 12 van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind uit 1989 (dat het VN-Kinderrechtenverdrag wordt genoemd) stelt dat kinderen het recht hebben om hun mening te uiten over zaken die hen aangaan. In sommige landen willen de rechtbanken de mening van kinderen in elke zaak onder het Verdrag horen. In andere landen zullen de rechtbanken alleen luisteren naar kinderen die niet willen terugkeren naar het land waar ze eerder woonden. Maar onthoud dat je het recht hebt om te vragen om gehoord te worden.

Elk land heeft verschillende regels over hoe en wanneer kinderen hun mening aan de rechter kunnen geven. In sommige landen worden kinderen vanaf zes jaar door de rechtbank gehoord, terwijl in andere landen alleen oudere kinderen om hun mening worden gevraagd. Het kan oneerlijk lijken dat er verschillende regels worden toegepast, maar dit komt omdat het Verdrag geldt in meer dan 100 landen en elk land dingen op een iets andere manier regelt. Je moet de betrokken volwassenen in jouw zaak vragen wat de regels in jouw situatie zijn.

Elk land heeft verschillende praktijken over hoe kinderen gehoord worden. De drie meest gebruikte methoden zijn:

• Rechters die rechtstreeks met het kind spreken
• Andere professionals die door de rechtbank worden gevraagd om met het kind te spreken en vervolgens de rechtbank te vertellen wat het kind heeft gezegd
• Kinderen die hun eigen vertegenwoordiger hebben om de rechtbank te laten weten wat zij willen (soms genoemd een advocaat, een pleitbezorger of een voogd).

In sommige landen worden de opvattingen van het kind gehoord met behulp van een van deze methoden, twee van deze methoden of alle drie.

De persoon die je ontmoet zal vriendelijk zijn en heeft meestal met veel kinderen in een vergelijkbare situatie gesproken. Hij of zij zal helpen uitleggen waarom je is gevraagd om met hen te praten. Ze zullen eventuele vragen, die je hebt, beantwoorden en zullen je om je mening vragen. Nadat de ontmoeting is afgelopen, zullen ze een rapport voor de rechtbank opstellen waarin jouw standpunten over terugkeer naar het land waar je eerder woonde worden uiteengezet.

Het Comité voor de Rechten van het Kind is een groep experts uit de hele wereld die landen adviseert over hoe ze ervoor kunnen zorgen dat kinderen hun rechten onder het VN-Kinderrechtenverdrag kunnen genieten. Het Comité zegt dat kinderen zich niet verplicht moeten voelen om een keuze te maken. Vertel gewoon de persoon die je vraagt om je mening als je liever niet wilt kiezen waar je wilt wonen en liever hebt dat de volwassenen die beslissing nemen.

Je kunt je mening geven over wat je zou willen dat er gebeurt, maar je hoeft niet naar de rechtbank te gaan.

In sommige landen kun je worden uitgenodigd om naar de rechtszaal te komen of deel te nemen aan een online vergadering, maar als je dit niet wilt, vertel dit dan aan de persoon die om je mening vraagt.

Er is een verschil tussen de rechter die je mening ‘hoort’ en je mening ‘overneemt’ in de uiteindelijke beslissing. De rechter is diegene die zal beslissen of je in het nieuwe land blijft of terugkeert naar het land waar je eerder woonde.

Om de rechter te helpen bij de beslissing, zal de rechter willen weten wat jouw mening is en of je volledig begrijpt hoe je keuze je toekomst kan beïnvloeden.

Zelfs als de rechter accepteert dat je niet wilt terugkeren en dat je volledig begrijpt wat de gevolgen van je beslissing zijn, moet de rechter je mening afwegen tegen andere belangrijke factoren, waaronder wat wordt beschouwd als jouw beste belang. De rechter zal al deze en andere factoren samen met jouw mening overwegen en beslissen of je terugkeert naar het land waar je eerder woonde of in het nieuwe land blijft.

Gewoonlijk wordt je mening, als je ze aan de rechtbank vertelt, opgenomen in een rapport dat wordt gedeeld met alle betrokkenen in de zaak, maar je vraagt dit best aan de persoon die je ontmoet wanneer je je mening deelt.